Hình thức nhà nước là gì? Được hình thành từ những cách thức nào?

Tổng Hợp

Hình thức nhà nước là vấn đề có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn quan trọng, cũng là yếu tố quan trọng quyết định đến kết quả thống trị của giai cấp thống trị. Blog Luật Việt sẽ giới thiệu giúp bạn về Hình thức nhà nước là gì? Được hình thành từ những cách thức nào?

Hình thức nhà nước là gì?

Hình thức nhà nước là cách thức tổ chức và phương pháp thực hiện quyền lực nhà nước. Đây là khái niệm chung được hình thành từ ba cách thức và tổ chức thực thi quyền lực nhà nước là hình thức chính thể, hình thức cấu trúc nhà nước và chế độ chính trị.

Những cách thức hình thành nên hình thức nhà nước

Hình thức chính thể

Đây là cách thức tổ chức và trình tự để thiết lập nên cơ quan tối cao của nhà nước và mối quan hệ cơ bản của các cơ quan đó. Hình thức chính thể có hai dạng là chính thể quân chủ và chính thể cộng hòa.

  • Chính thể quân chủ: quyền lực tối cao của nhà nước tập trung toàn bộ hay một phần trong tay của người đứng đầu nhà nước theo nguyên tắc thừa kế.
  • Chính thể cộng hòa: quyền lực tối cao của nhà nước thuộc về một cơ quan được bầu ra trong quãng thời gian nhất định.

Chính thể quân chủ được chia thành chính thể quân chủ tuyệt đối và hạn chế. Trong các nước quân chủ tuyệt đối, người đứng đầu nhà nước là vua và hoàng đế đều có quyền lực vô hạn. Còn các nước quân chủ hạn chế thì người đứng đầu nhà nước chỉ nắm một phần quyền lực tối cao, ngoài ra còn có một cơ quan quyền lực khác như nghị viện trong các nhà nước tư sản có chính thể quân chủ.

hình thức nhà nước là gì 1

Chính thể cộng hòa có hai hình thức là cộng hòa dân chủ và cộng hòa quý tộc. Trong các nước cộng hòa dân chủ, quyền tham gia bầu cử lập ra cơ quan quyền lực nhà nước được quy định về mặt hình thức pháp lý với tầng lớp lao động. Còn các nước cộng hòa quý tộc quyền đó chỉ quy định với tầng lớp quý tộc. Trong mỗi giai đoạn lịch sử, do có nhiều yếu tố tác động, các hình thức chính thể cũng có những đặc điểm khác biệt. Khi nghiên cứu hình thức chính thể nhà nước thì cần phải gắn nó với điều kiện lịch sử cụ thể.

Tất cả các nước xã hội chủ nghĩa đều là nhà nước cộng hòa dân chủ đặc trưng bởi sự tham gia rộng rãi của tầng lớp lao động vào việc thành lập các cơ quan đại diện của mình.

Hình thức cấu trúc nhà nước

Đây là sự cấu tạo của nhà nước hình thành nên các đơn vị hành chính lãnh thổ và xác lập mối quan hệ qua lại giữa các cơ quan nhà nước, trung ương với địa phương. Có hai hình thức cấu trúc nhà nước là nhà nước đơn nhất và nhà nước liên bang.

Nhà nước đơn nhất có chủ quyền chung, có hệ thống cơ quan quyền lực và quản lí thống nhất từ trung ương đến địa phương và có các đơn vị hành chính bao gồm tỉnh (thành phố), huyện (quận), xã (phường). Các quốc gia có hình thức cấu trúc nhà nước đơn nhất là Việt Nam, Lào, Ba Lan, Pháp,…

Nhà nước liên bang là nhà nước có từ hai hay nhiều nước thành viên kết hợp lại, có hai hệ thống cơ quan quyền lực và quản lý. Một hệ thống chung cho cả liên bang và một hệ thống trong mỗi quốc gia thành viên; có chủ quyền quốc gia chung của nhà nước liên bang và đồng thời mỗi thành viên cũng có chủ quyền riêng. Các nước liên banh điển hình là Mỹ, Đức, Ấn Độ, Malaysia,…

Cần phân biệt giữa nhà nước liên bang với nhà nước liên minh. Nhà nước liên minh là liên kết tạm thời của các nhà nước nhằm thực hiện mục đích nhất định nào đó. Sau khi đạt được mục đích, nhà nước liên minh có thể bị giải tán hoặc có thể phát triển thành nhà nước liên bang. Ví dụ như Hợp chủng quốc Hoa Kỳ từ năm 1776 đến 1787 là nhà nước liên minh, sau này trở thành nhà nước liên bang.

hình thức nhà nước là gì 2

Chế độ chính trị

Chế độ chính trị là tổng thể những cách thức, thủ đoạn mà các cơ quan nhà nước áp dụng thực hiện quyền lực nhà nước.

Từ khi nhà nước xuất hiện, các giai cấp thống trị áp dụng nhiều cách thức thủ đoạn thực hiện quyền lực nhà nước. Những cách thức, thủ đoạn đó trước hết xuất phát từ bản chất của nhà nước đồng thời phụ thuộc vào nhiều yếu tố của từng giai đoạn trong mỗi quốc gia. Có 2 phương pháp thủ đoạn chính là phương pháp dân chủ và phương pháp phản dân chủ.

Phương pháp dân chủ có nhiều loại, thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như những phương pháp dân chủ thật sự và giả hiệu, dân chủ rộng rãi và hạn chế; dân chủ trực tiếp và gián tiếp,… Cần phân biệt rõ chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa được đặc trưng bởi việc áp dụng các hình thức dân chủ thật sự, rộng rãi với chế độ dân chủ tư sản đặc trưng bằng các phương pháp dân chủ hạn chế và hình thức.

Các phương pháp phản dân chủ cũng thể hiện tính chất độc tài và có nhiều loại. Đặc biệt khi những phương pháp này phát triển đến mức độ cao sẽ trở thành phương pháp tàn bạo, quân phiệt và phát xít.

Như vậy bạn đã biết Hình thức nhà nước là gì? Được hình thành từ những cách thức nào? Blog Luật Việt sẽ gửi đến những khái niệm về luật pháp trong các bài viết khác.

Bài viết liên quan